| Szlezwik-Holsztyn Schleswig-Holstein |
|||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||
| Pełna nazwa kraju związkowego (niem.) |
Schleswig-Holstein | ||||||||||||||||||||
| Stolica kraju związkowego | Kilonia | ||||||||||||||||||||
| ISO 3166-2: | DE-SH | ||||||||||||||||||||
| Hymn kraju związkowego | Schleswig-Holstein meerumschlungen | ||||||||||||||||||||
| Powierzchnia | 15 799,38 km² | ||||||||||||||||||||
| Ludność | 2 834 260 mieszk. (31 grudnia 2008) |
||||||||||||||||||||
| Gęstość zaludnienia | 179 mieszk./km² | ||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||
| Premier | Peter Harry Carstensen (CDU) | ||||||||||||||||||||
| Partia rządząca | koalicja CDU/FDP | ||||||||||||||||||||
| Skład landtagu: | |||||||||||||||||||||
| CDU | 34 | ||||||||||||||||||||
| SPD | 25 | ||||||||||||||||||||
| FDP | 14 | ||||||||||||||||||||
| Partia Zielonych | 12 | ||||||||||||||||||||
| Linke | 6 | ||||||||||||||||||||
| inni | 4 | ||||||||||||||||||||
| Ostatnie wybory | 27 września 2009 | ||||||||||||||||||||
| Najbliższe wybory | 2014 | ||||||||||||||||||||
| Liczba posłów do Rady Federalnej |
4 | ||||||||||||||||||||
| Zadłużenie publiczne kraju | 23,01 miliarda € (2008) |
||||||||||||||||||||
| Zadłużenie publiczne w przeliczeniu na mieszkańca |
8 125 € (2008) |
||||||||||||||||||||
.svg&filetimestamp=20060710133101)
Szlezwik-Holsztyn (niem. Schleswig-Holstein, dolnoniem. Sleswig-Holsteen, fryz. Slaswik-Holstiinj, duń. Slesvig-Holsten) – najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec. Dawna nazwa w języku angielskim to Sleswick-Holsatia (obecnie używa się nazwy niemieckiej). Stolicą jest Kilonia (Kiel). Obecny premier Szlezwika-Holsztynu to Peter Harry Carstensen (CDU, od kwietnia 2005), który zastąpił Heide Simonis (SPD), stojącą na czele koalicji SPD/Zieloni.
Spis treści |
edytuj Geografia
Szlezwik-Holsztyn leży w południowej części Półwyspu Jutlandzkiego pomiędzy Morzem Północnym na zachodzie i Morzem Bałtyckim. Graniczy od północy z Danią, a od południa z landami Hamburg, Meklemburgia-Pomorze Przednie i Dolna Saksonia.
Zachodnia część to nizina praktycznie bez wzniesień z kilkunastoma wyspami przy wybrzeżu (Wyspy Północnofryzyjskie). Z kolei wschodnia część obfituje w zatoki, klify, jeziora polodowcowe i niewielkie wzniesienia z najwyższym Bungsberg (168 m n.p.m.). Jedyną wyspą na wschodzie regionu jest Fehmarn. Największą rzeką całego regionu jest Eider, a najważniejsza droga wodna to Kanał Kiloński.
Linia brzegowa tego landu stanowi 3,2% całej linii brzegowej Europy. W miasteczku Nortorf znajduje się geograficzny środek tego kraju związkowego. Szlezwik-Holsztyn składa się historycznie ze Szlezwika i Holsztynu. Granicę między obydwoma obszarami wyznaczają rzeki Eider i Levensau (nieco na północ od Kilonii).W przeszłości rzeki te wyznaczały północną granicę Świętego Cesarstwa Rzymskiego.
edytuj Historia
 |
Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2010-03. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
W przeszłości Szlezwik i Holsztyn były odrębnymi krainami, których granica przebiegała wzdłuż rzeki Eider. We wczesnym średniowieczu przebiegał tędy tzw. Limes Saxoniae będący granicą pomiędzy Sasami oraz Słowianami połabskimi z plemienia Obodrzytów. Zamieszkujący te tereny Słowianie ostatecznie zostali podbici przez Sasów dopiero w XII wieku[1].
W średniowieczu Szlezwik pozostawał lennem Danii, natomiast Holsztyn, dawne terytorium plemienne północnego odłamu Sasów (m.in. Holsatów, stąd nazwa), znajdował się w strefie wpływów cesarstwa niemieckiego. W XIII-XIV wieku wskutek osłabienia politycznego Danii księstwo Szlezwiku usamodzielniło się i nawiązało bliższe stosunki z Holsztynem. W 1386 roku oba kraje zostały zjednoczone pod rządami hrabiów Holsztynu z dynastii Schauenburgów. W 1460 roku Szlezwik-Holsztyn po wygaśnięciu miejscowej linii książęcej przeszedł we władanie dynastii Oldenburgów i został połączony unią personalną z Danią.
W późniejszych latach podzielony pomiędzy różne gałęzie rodziny panującej. W 1773 roku włączony ściślej do Danii. Po wejściu Holsztynu do Związku Niemieckiego (1815) zaostrzyły się antagonizmy duńsko-niemieckie. W latach 1848–1850 i 1864 Austria i Prusy wystąpiły przeciwko Danii dążącej do wcielenia Szlezwiku i zajęły całe terytorium Szlezwika-Holsztynu. W 1866 roku wybuchła wojna austriacko-pruska, po której Szlezwik-Holsztyn wcielono do Prus. Kończący I wojnę światową traktat wersalski (1919) przewidywał referendum w sprawie podziału regionu między Danię i Niemcy. W 1920 roku przeprowadzono plebiscyt, w strefie północnej zdecydowana większość ludności opowiedziała się za przyłączeniem do Danii, w strefie południowej – za pozostaniem przy Niemczech. W 1946 roku utworzono kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn.
edytuj Ludność
W Szlezwiku-Holsztynie żyje 2,83 mln mieszkańców. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 179 mieszkańców na km²[2].
W użyciu oprócz języka niemieckiego są język dolnoniemiecki, duński i fryzyjski. Wskutek zaszłości historycznych (I wojna o Szlezwik, Wojna duńska 1864 roku) i włączenia Szlezwika-Holsztynu do Niemiec żyje tu dziś mniejszość duńska (ok.50 tys.), mniejszość fryzyjska liczy około 40 tys.[3]
edytuj Gospodarka
Region przemysłowo-rolniczy. Eksploatacja złóż ropy naftowej. Rozwinięty przemysł stoczniowy, maszynowy, chemiczny, włókienniczy i spożywczy. Uprawa żyta, pszenicy, jęczmienia, ziemniaków, buraków cukrowych, rzepaku i roślin pastewnych. Hodowla bydła i trzody chlewnej. Na wybrzeżach rybołówstwo. Ważną rolę odgrywa turystyka – liczne kąpieliska nadmorskie (główne wyspy: Sylt, Amrum i okolice Zatoki Lubeckiej). Największe miasta: Kilonia, Lubeka, Neumünster, Szlezwik.
edytuj Ciekawostki
Okręt niemiecki, z którego padły jedne z pierwszych strzałów podczas II wojny światowej na Westerplatte, nazywał się Schleswig-Holstein.
edytuj Zobacz też
- Schleswig-Holstein
- Szlezwik
- Holsztyn
- Podział administracyjny Szlezwika-Holsztynu
- Władcy Szlezwika-Holsztynu
|
||||||||||
|
|||||||
Przypisy
- ↑ "Słowianie Połabscy", Jerzy Strzelczyk, Wydawnictwo Poznańskie 2002, ISBN: 83-7177-087-1
- ↑ [1] (de.)
- ↑ Niemcy w świetle faktów i liczb, Societas-Verlag, Frankfurt/M, 1996, str.151